Darowizna mieszkania, pieniędzy lub innych cennych przedmiotów, choć często dokonywana z pobudek rodzinnych i w dobrej wierze, może w niektórych przypadkach wymagać zwrotu z uwagi na zaistniałe okoliczności po stronie darczyńcy lub naganne zachowanie obdarowanego. Prawo cywilne dopuszcza cofnięcie darowizny – zarówno niewykonanej, jak i już zrealizowanej – pod warunkiem spełnienia określonych ustawowo przesłanek. To poważna decyzja prawna, wymagająca zarówno precyzyjnego przygotowania, jak i znajomości aktualnego orzecznictwa oraz procedur formalnych.
Czy Darowizna mieszkania lub innego przedmiotu może zostać cofnięta?
Choć darowizna mieszkania i innych dóbr co do zasady ma charakter trwały, przepisy Kodeksu cywilnego (art. 896 i kolejne) przewidują wyjątki, w których .możliwe jest jej odwołanie w dwóch zasadniczych przypadkach: z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego (art. 898 § 1 k.c.) albo w przypadku istotnego pogorszenia sytuacji majątkowej darczyńcy przed wykonaniem darowizny (art. 896 k.c.). Każdy przypadek wymaga szczegółowej analizy, zwłaszcza gdy przedmiotem jest np. darowizna nieruchomości o znacznej wartości, a relacje między stronami uległy trwałemu pogorszeniu.
Cofnięcie darowizny niewykonanej – formalne prawo darczyńcy
Zgodnie z przepisami, darczyńca może przeprowadzić cofnięcie darowizny, która nie została jeszcze wykonana, jeżeli po jej dokonaniu jego stan majątkowy uległ znacznemu pogorszeniu. Prawo to pełni funkcję ochronną – pozwala uniknąć sytuacji, w której wykonanie zobowiązania darowizny zagroziłoby egzystencji lub zdolności do utrzymania się darczyńcy. W takich przypadkach istotne znaczenie mają przesłanki faktyczne, m.in.:
- nagła utrata źródła dochodu,
- poważna choroba wymagająca kosztownego leczenia,
- inne nieprzewidziane okoliczności mające wpływ na sytuację ekonomiczną darczyńcy.
W takich sytuacjach do Państwa dyspozycji pozostaje adwokat w Warszawie, który proponuje porady prawne. Podczas konsultacji omawiamy możliwości i konsekwencje, jakie niesie za sobą cofnięcie darowizny aktu notarialnego lub innej formy wsparcia. Naszym Klientom zapewniamy również profesjonalne reprezentowanie w sądach. Świadczymy również pomoc w sprawach obejmujących prawo rodzinne w Warszawie.
Cofnięcie darowizny już wykonanej – rażąca niewdzięczność obdarowanego
Cofnięcie darowizny już wykonanej jest możliwej, jeśli zachowanie obdarowanego zostanie uznane za przejaw rażącej niewdzięczności wobec darczyńcy. Ustawodawca nie definiuje szczegółowo tego pojęcia, jednak praktyka orzecznicza wskazuje na sytuacje takie jak:
- znieważenie darczyńcy,
- zerwanie kontaktu w sytuacji wymagającej wsparcia,
- naruszenie nietykalności cielesnej,
- uporczywe uchylanie się od obowiązków rodzinnych,
- podejmowanie działań szkodzących darczyńcy.
Każda sytuacja oceniana jest indywidualnie, z uwzględnieniem stosunków osobistych, intencji stron, konkretnego kontekstu życiowego oraz stopnia naganności postępowania obdarowanego. Wymienione wyżej przesłanki mogą jednak wskazywać na to, że sąd uzna cofnięcie darowizny aktu notarialnego lub innej za słuszne.
Cofnięcie darowizny – terminy i forma odwołania
Choć darowizna nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego, jej odwołanie możliwe jest poprzez zwykłe pisemne oświadczenie złożone obdarowanemu. Cofniecie darowizny powinno zostać dokonane w formie pisemnego oświadczenia skierowanego do obdarowanego. Przepisy przewidują roczny termin. Bieg terminu rozpoczyna się od chwili, w której darczyńca dowiedział się o niewdzięcznym zachowaniu.
W tym miejscu podkreślić należy, że nie chodzi o sam fakt zaistnienia zdarzenia, lecz o jego uświadomienie sobie. Przekroczenie tego terminu może skutkować utratą prawa do dochodzenia roszczenia. Jeżeli obdarowany nie zwróci przedmiotu darowizny dobrowolnie, darczyńcy przysługuje prawo wystąpienia na drogę sądową z powództwem o zwrot wartości lub oddanie mieszkania lub domu, jeśli miała miejsce darowizna nieruchomości.
Kancelaria Adwokacka prof. nadzw. dr Dariusz Erwin Kotłowski & Andrzej Barciński oferuje wsparcie prawne w sprawach o odwołanie darowizny, w tym analizę stanu faktycznego, przygotowanie oświadczenia o cofnięciu darowizny, a także reprezentację w toku ewentualnego postępowania sądowego. Wieloletnie doświadczenie zespołu oraz ugruntowana praktyka w sprawach z zakresu prawa cywilnego pozwalają na skuteczne prowadzenie spraw w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami oraz z zachowaniem należytej staranności procesowej.
